Y Tý (Lào Cai) từ lâu đã thu hút du khách không chỉ bởi cảnh quan thiên nhiên đặc trưng của Tây Bắc mà còn nhờ nét văn hóa ẩm thực vô cùng đa dạng. Đến với vùng đất này, bạn sẽ có dịp thưởng thức nhiều món ăn mang đậm hương vị bản địa, trải nghiệm nét ẩm thực riêng biệt của người Hà Nhì và tìm hiểu đời sống thường nhật của đồng bào nơi đây. Ngoài ra, việc ghé thăm các gian hàng ăn uống tại phiên chợ vùng cao, thử qua những sản vật địa phương hay trò chuyện cùng người dân trong bữa cơm gia đình cũng mang lại nhiều kỉ niệm đáng nhớ.

Chính sự kết hợp giữa nét ẩm thực độc đáo và sự hiếu khách của con người nơi đây đã tạo nên một chuyến đi đầy thú vị. Để có một hành trình trọn vẹn và đáng nhớ, hãy cùng điểm qua những món ăn ngon không nên bỏ qua khi đi du lịch Y Tý ngay sau đây.

Nấm hương rừng Y Tý

Nấm hương rừng là món quà vô giá mà thiên nhiên ưu ái ban tặng cho đại ngàn Y Tý, thường xuất hiện vào mùa mưa hoặc những ngày sương mù giăng kín các cánh rừng già. Khác với nấm trồng đại trà, nấm hương rừng mọc hoàn toàn tự nhiên trên các thân cây gỗ mục lâu năm nên cánh nấm tuy nhỏ nhưng chân rất chắc và dầy dặn. Khi chế biến, nấm tỏa ra hương thơm sực nức nồng nàn, khi cắn vào cảm nhận rõ độ giòn sần sật cùng vị ngọt thanh lưu lại nơi đầu lưỡi. Người bản địa thường xào nấm tươi với thịt lợn cắp nách, nấu canh gà bản, làm nhân khâu nhục hoặc thả trực tiếp vào nồi lẩu nghi ngút khói giữa tiết trời lạnh giá. Du khách muốn thưởng thức trọn vẹn hương vị nấm hương rừng tươi ngon có thể dừng chân tại Nhà hàng Y Tý – Dũng Vàng Hotel ở khu vực trung tâm, đặt mâm cơm ấm cúng tại Homestay A Cơ Y Tý hoặc ghé thăm các gian hàng của đồng bào tại chợ phiên Y Tý họp vào mỗi sáng thứ 7 hàng tuần.

Thịt Lợn Cắp Nách (Lợn Đen Bản)

Thịt lợn cắp nách từ lâu đã trở thành thương hiệu ẩm thực độc đáo của vùng cao Y Tý, bắt nguồn từ thói quen thả rông lợn đen thuần chủng trên các sườn núi của người Hà Nhì và người Mông. Do tự kiếm ăn bằng rau cỏ, củ rừng nên lợn phát triển chậm, vóc dáng nhỏ gọn chỉ chừng chục cân – kích thước vừa vặn để người dân “cắp nách” hoặc bỏ gùi đem ra chợ phiên bán. Nhờ lối sống tự nhiên, thịt lợn cắp nách có phần bì mỏng giòn, thịt săn chắc, dường như không có mỡ thừa và tỏa ra mùi thơm ngọt đậm đà rất đặc trưng. Người dân địa phương thường đem thịt lợn đi nướng than hoa ướp mắc khén hạt dổi, hấp chấm chẩm chéo, hoặc xào sả ớt giòn sần sật. Để thưởng thức món ăn này chuẩn vị nhất, bạn có thể ghé Nhà hàng Hồng Hoa hoặc dừng chân tại Quán ăn Lâm Huy ở trung tâm xã, nơi luôn sẵn sàng phục vụ những mâm cỗ lợn bản nóng hổi đậm đà hương vị Tây Bắc.

Củ Hà Sin Cô (Sâm Đất Y Tý)

Củ Hà Sin Cô (hay còn gọi là Sâm đất) là loại nông sản đặc sản nổi tiếng do đồng bào Hà Nhì, Mông vun trồng trên những nương đồi cao tại Y Tý. Củ có lớp vỏ ngoài màu nâu xù xì, nhưng phần ruột bên trong mọng nước và có màu vàng nhạt hoặc trắng trong. Nhờ khí hậu lạnh giá quanh năm, củ Hà Sin Cô tích tụ vị ngọt thanh tự nhiên, mát lạnh và giữ được độ giòn khi ăn. Du khách đến Y Tý thường gọt vỏ ăn sống trực tiếp để giải khát sau chặng đường di chuyển. Ngoài ra, người dân địa phương còn dùng củ Hà Sin Cô để thái lát hầm cùng xương lợn, gà bản giúp nước canh có vị ngọt đậm đà, hoặc đem thái sợi xào cùng thịt lợn bản. Bạn có thể thưởng thức món canh hầm củ Hà Sin Cô ấm áp tại các nhà hàng trung tâm hoặc dễ dàng chọn mua những củ tươi ngon vừa thu hoạch ngay tại các hộ gia đình ở Bản Choản Thèn.

Bia Hà Nhì (Bia Tự Mấy)

Bia Hà Nhì (hay Bia Tự Mấy) là thức uống lên men truyền thống độc nhất vô nhị, gắn liền với đời sống văn hóa lâu đời và thường chỉ xuất hiện trong các dịp lễ Tết, hội hè của người Hà Nhì ở Y Tý. Món bia này được làm hoàn toàn thủ công từ gạo nếp nương thơm dẻo đồ thành xôi, để nguội rồi trộn đều với loại men lá rừng bí truyền chế biến từ hàng chục loại thảo mộc tự nhiên, sau đó đem ủ kín trong các can gỗ từ 15 đến 20 ngày. Thành phẩm thu được là thứ nước bia sóng sánh có màu vàng dịu, tỏa mùi thơm nồng nàn của nếp nương, vị chua nhẹ thanh mát pha lẫn ngọt dịu, nồng độ cồn rất nhẹ nên dễ uống và tốt cho tiêu hóa. Để có trải nghiệm chân thực nhất, bạn có thể thưởng thức hũ bia tự làm khi ghé thăm các nhà hàng chuyên món ăn dân tộc, trải nghiệm giao lưu tại các điểm ăn uống ở bản Choản Thèn, Lao Chải, hoặc gọi một hũ bia tươi uống kèm đồ nướng tại các quán ăn vùng cao.

=> Thuê xe du lịch 45 chỗ

Lạp Xưởng & Thịt Gác Bếp Hà Nhì

Lạp xưởng và thịt gác bếp là phương pháp bảo quản thực phẩm sáng tạo, lâu đời của người Hà Nhì nhằm tích trữ lương thực cho những ngày đi rẫy xa hoặc qua mùa đông giá lạnh. Món ăn này sử dụng phần thịt lợn đen tươi ngon nhất đem thái miếng hoặc băm nhỏ, ướp kĩ với rượu Sim San, hạt dổi, mắc khén, gừng núi cùng các loại gia vị đặc trưng rồi treo lên giàn bếp củi quanh năm rực lửa. Khói từ gỗ rừng ngấm dần qua từng tháng ngày giúp lạp xưởng khô săn lại, khoác lên lớp vỏ màu nâu sẫm nhưng bên trong thịt vẫn giữ được màu đỏ hồng dẻo ngọt, quyện cùng mùi khói bếp nồng nàn và vị cay nhẹ của gia vị Tây Bắc. Khi ăn, lạp xưởng được đem chiên sơ hoặc nướng than hoa rồi thái mỏng chấm chẩm chéo vô cùng bắt miệng. Du khách có thể thưởng thức đĩa lạp xưởng chiên thơm phức tại các nhà hàng hoặc tìm mua các túi lạp xưởng gác bếp hút chân không tại các phiên chợ để làm quà. 

Hành trình khám phá không chỉ dừng lại ở việc thưởng ngoạn cảnh sắc thiên nhiên hùng vĩ, mà còn là cơ hội để bạn lắng nghe những câu chuyện văn hóa qua từng hương vị ẩm thực độc đáo. Sự mộc mạc trong cách chế biến kết hợp cùng tour Y Tý 3 ngày 2 đêm cùng tấm lòng hiếu khách, chân thành của con người vùng cao chắc chắn sẽ để lại những vương vấn khó quên trong lòng mỗi du khách. Hy vọng danh sách những món ăn đặc trưng trên đây sẽ hữu ích, giúp bạn có một chuyến đi trọn vẹn và đong đầy trải nghiệm tuyệt vời tại vùng đất sương mờ.